การผ่าหัวใจหมู

หัวใจ

หัวใจ

หัวใจเป็นอวัยวะที่ประกอบด้วยกล้ามเนื้อหัวใจ ทำหน้าที่สูบฉีดเลือดโลหิตไป
ท้่วร่างกาย (หัวใจและเส้นเลือดรวมเป็นระบบเรียกว่า คาร์ดิโอวาสคิวลาร์ซิสเต็ม)
หัวใจอยู่ในถุงหุ้มชื่อเพอริคาร์เดียล ประกอบด้วยเนื้อเยื่อเพอริคาร์เดียล ภายในถุง
มีช่องบรรจุของเหลวเรียกว่า เพอริคาร์เดียลฟลูอิด เพื่อกันหัวใจกระทบกระแทก
หัวใจคนมี 4 ห้อง ห้องบนเรียกว่า เอเตรียม มี 2 ห้อง และ 2ห้องล่างเรียงว่า เวน
ตริเคิล ภายในของหัวใจบุด้วยเนื้อเยื่อเอนโดคาร์เดียม
ห้องของหัวใจ

1.Atria or auricles: เอเตรียม หรือ ออริเคิล เป็นหัวใจห้องบน
มี 2 ห้อง โดยหัวใจห้องเอเตรียมซ้ายรับเลือดที่มีออกซีเจนสูง จากปอด ทางเส้น
เลือดพัลโมนารีเวน หัวใจห้องเอเตรียมขวารับเลือดที่มีออกซิเจนตํ่าจากส่วนต่างๆ
ของร่างกายเส้นเลือดซูพีเรีย และอืนฟิเรียเวนนาคาวา ซึ่งเลือดในเส้นเลือดทั้งสอง
นี้ ได้ให้ออกซิเจนแก่เซลล์ร่างกายและรับแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์จากเซลล์เข้ามา
2.Ventricles: เวนทริเคิล เป็นหัวใจห้องล่าง 2 ห้อง โดยหัวใจห้องเวน
ทริเคิลซ้ายรับเลือดจากเอเตรียมซ้าย และสูบฉีดเลือดไปตามเส้นเลือดเอออร์ตา
หัวใจห้องเวนทริเคิลขวารับเลือด จากเอเตรียมขวา และสูบฉีดเลือดไปตามเส้น
เลือดพัลโมนารี อาร์เตอรีไปพัลโมนารีทรังค์และสู่ปอดทั่งสองข้าง
เส้นเลือดอาร์เตอรีและเส้นเลือดเวนที่สำคํญ
1.Aorta: เอออร์ตา เป็นเส้นเลือดอาร์เตอรี ใหญ่ที่สุดในร่างกายโดยเส้น
เลือดที่มีออกซิเจนสูงออกจากหัวใจห้องเวนตริเคิลซ้าย ซึ่งเป็นจุดที่จะส่งเลือดไป
ไปเลี้ยงร่างกาย
2.Pulmonary trunk: พัลโมนารีทรังค์ เป็นเส้นเลือดอาร์เตอรี
นำเลือดมีออกซิเจนตํ่าออกจากหัวใจห้องเวนตริเคิลขวา เส้นเลือดนี้จะแยกเป็น
พัลโมนารีอาร์เตอรีซ้ายและขวา ไปยังปลอดทั่งสองข้าง
3.Superior vena cava: ซูพีเรียเวนาคาวา เป็นเส้นเวน ใหญ่
หนึ่งในสองเส้นที่สำคัญ นำเลือดที่มีออกซิเจนตํ่าจากส่วนบนของร่างกายไปยังหัวใจ
ห้องเอเตรียมขวา โดยเส้นเลือดเวนที่อยู่ส่วนบนของร่างกายทั้งหมดนำเลือดเข้า
สู่เส้นเลือดนี้
4.Inferior vena cava: อินฟิเรียนาคาวา เป็นเส้นเวนใหญ่หนึ่ง
ในสองเส้นที่สำคัญ นำเลือดที่มีออกซิเจนตํ่าจากส่วนล่างของร่างกายไปยังหัวใจ
ห้องเอเตรียมขวา เส่นเลือดเวนที่อยู่ส่วนล่างของร่างกายทั่งหมดนำเลือดเข้าสู่เส้น
เลือดนี้
5.Pulmonary veins: พัลโมนารีเวน เป็นเส้นเวน 4 เส้นที่นำ
เลือดที่มีออกซิเจนสูงไปยังหัวใจห้องเอเตรีัยมซ้าย เส้นพัลโมนารีเวนด้านขวา 2
เส้นมาจากปอดด้านขวา และเส้นพัลโมนารีเวนซ้าย 2 เส้นมาจากปอดด้านซ้าย
วัฎจักรการทำงานของกล้ามเนื้อหัวใจ

การทำงานของระบบหัวใจ การทำงานของหัวใจเป็นไปอย่างต่อเนื่อง เกิดจากการที่กล้ามเนื้อหดตัว
และคล้ายตัวเป็นจังหวะ ทำให้สูบฉีดเลือดไปทั่วร่างกาย เราสามารถได้ยินเสียง
เต้นของหัวใจได้ หัวใจมีอัตราการเต้นของหัวใจประมาณ 70 ครั้งต่อนาทีการ
ทำงานของหัวใจเริ่มจากหัวใจห้องเอเตรียม ทั้งสองห้องหดตัว สูบฉีดเลือดลงสู่
หัวใจห้องเวนตริเคิลซึ่งกล้ามเนื้อหัวใจคล้ายตัวรับเลือด จากนั้นหัวใจห้องเอเตรียม
คลายตัวและรับเลือดเข้ามา ขณะเดียวกันหัวใจห้องเวนตริเคิลหดตัวสูบฉีดเลือด
ออกจากหัวใจ การทำงานของหัวใจจึงเป็นการคลายตัวและหดตัวของกล้ามเนื้อหัว
ใจสลับกัน ช่วงที่กล้ามเนื้อหัวใจคลายตัวเรียกว่า ไดแอสโตลีช่วงที่กล้ามเนื้อหัวใจ
หดตัวเรียกว่า ซิสโตลี หลังจากช่วงซีสโตลีมีการหยุดช่วงสั้นๆ ระหว่างนี้กล้ามเนื้อ
หัวใจทั้งหมดคล้ายตัว ลิ้นหัวใจมีการเปิดและปิด ระหว่างที่มีการไหลเวียนเลือด


Semilunar valves: ลิ้นเซมิลูนาร์ มี 2 อันเหมือนพระจันทร์ ครึ่งซีก ลิ้นเซมิลูน่าร์อันหนึ่ง คือลิ้นเอออร์ติก กันระหว่างหัวใจเวนทริเคิลซ้ายกับ
เส้นเลือดเอออร์ตา อีกอันหนึ่งคือ ลิั้นพัลโมนารี กั้นระหว่างหัวใจห้องเวนตริเคิลขวา กับเส้นเลือดพัลโมนารีทรังค์

Atrioventricular valves or AV : ลิ้นอาร์เตอริโอเวน ตริคิวลาร์ หรือ ลิ้น AV เป็นลิ้น 2 อันแต่ละอันกั้นระหว่างหัวใจห้องเอ เตรียมกับห้องเวนตริเคิล ซึ่งอยู่ข่างเดียวกัน ลิ้น AV ด้านซ้ายหรือที่เรียกว่า
ลิ้นไมตรัล เป็นลิ้นไบคัสปิด ประกอบด้วยแผ่นลิ้น 2 แผ่น ส่วนลิ้นAV ด้านขวา
เป็นลิ้นไตรคัสปิด ประกอบด้วยแผ่นลิ้น 3 แผ่น

ระบบหมุนเวียนเลือด

ระบบการหมุนเวียนเลือด

เมื่ออาหารถูกย่อยจนเล็กที่สุด แพร่เข้าสู่ผนังลำไส้เล็กและแพร่ผ่านเข้าสู่เส้นเลือดแล้วจะเคลื่อนที่ไปสู่
ส่วนต่าง ๆ ของร่างกายพร้อมกับเลือด
ระบบการหมุนเวียนเลือด มีอวัยวะสำคัญที่เกี่ยวข้องได้แก่ หัวใจ เส้นเลือด และเลือด

เลือด(Blood) ประกอบด้วย น้ำเลือด หรือพลาสมา(Plasma) และเม็ดเลือดซึ่งประกอบด้วยเม็ดเลือดแดง
เม็ดเลือดขาว และเซลล์เม็ดเลือดหรือเกล็ดเลือด(Platelet) เม็ดเลือดแดงมีส่วนประกอบส่วนใหญ่เป็นโปรตีน
และเหล็กมีชื่อเรียกว่า เฮโมโกลบิน ก๊าซออกซิเจน จะรวมตัวกับเฮโมโกลบินแล้วลำเลียงไปใช้ยังส่วนต่าง ๆ ของ
ร่างกาย เม็ดเลือดขาวซึ่งผลิตโดยม้าม^* จะทำหน้าที่ต่อสู้กับเชื้อโรคที่จะเข้าสู่ร่างกาย ส่วนเกล็ดเลือดจะเป็นตัวช่วยให้เลือดแข็งตัวเมื่อเกิดบาดแผล
น้ำเลือดประกอบด้วยน้ำประมาณร้อยละ 91 ที่เหลื่อเป็นสารอาหารต่าง ๆ เช่นโปรตีน วิตามิน แร่ธาตุ เอนไซม์ และก๊าซ
เส้นเลือด(Blood Vessel) คือท่อที่เป็นทางให้เลือดไหลเวียนในร่างกายซึ่งมี 3 ระบบ คือเส้นเลือดแดง
เส้นเลือดดำ และเส้นเลือดฝอย
หัวใจ(Heart) ตั้งอยู่ในทรวงอกระหว่างปอดทั้งสองข้างเอียงไปทางซ้ายของแนวกลางตัว ประกอบด้วยกล้ามเนื้อที่แข็งแรงภายในมี 4 ห้อง
-หัวในห้องบนซ้าย(Left atrium) มีหน้าที่ รับเลือดที่ผ่านการฟอกที่ปอด
-หัวใจห้องบนขวา(Right atrium) มีหน้าที่ รับเลือดที่ร่างกายใช้แล้ว
-หัวใจห้องล่างขวา(Right ventricle) มีหน้าที่ สูบฉีดเลือดไปฟอกที่ปอด
-หัวใจห้องล่างซ้าย(Left ventricle) มีหน้าที่ สูบฉีดเลือดไปเลี้ยงส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย

ระหว่างหัวใจซีกซ้ายและซีกขวามีผนังที่เหนียว หนา และแข็งแรงกั้นไว้ และระหว่างห้องหัวใจด้านบนและ
ด้านล่างของแต่ละซีก มีลิ้นของหัวใจคอยปิดกั้นมิให้เลือดไหลย้อนกลับ ดังนั้น การไหลเวียนของเลือดจึงเป็นการไหลไปในทางเดียวกันตลอด ซึ่ง วิลเลียม ฮาร์วีย์ นักวิทยาศาสตร์ชาวอังกฤษ เป็นคนแรกที่ค้นพบการหมุนเวียน
ของเลือด และชี้ให้เห็นว่า เลือดมีการไหลเวียนไปทางเดียวกัน

การไหลเวียนของเลือดเริ่มโดยห้องบนขวารับเลือดดำที่ร่างกายใช้แล้ว ส่งไปยังห้องล่างขวา ห้องล่างขวาจะฉีดเลือดดำไปฟอกที่ปอด ในขณะเดียวกัน เลือดแดงที่ผ่านการฟอกจากปอดจะเข้าสู่หัวใจทางห้องบนซ้ายแล้วส่งต่อมายังห้องล่างซ้าย หัวใจก็จะฉีดเลือดแดงออกจากห้องล้างซ้ายเข้าสู่เส้นเลือดใหญ่ ซึ่งต่อมาก็แยกออกเป็นเส้นเลือดเล็ก และเส้นเลือดฝอย เพื่อนำเลือดไปเลี้ยงส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย เลือดที่ใช้แล้วก็จะไหลกลับมาที่หัวใจทางห้องบนขวาอีก จะหมุนเวียนเช่นนี้ไปตลอดชีวิต เพื่อให้เห็นชัดเจนขอให้ดูแผนภาพต่อไปนี้

ซึ่งเราสามารถสรุปเป็นหน้าที่ของระบบหมุนเวียนโลหิตได้ดังนี้
1. นำอาหารและสารอื่น ๆ รวมทั้งออกซิเจนไปเลี้ยงเซลล์ของร่างกาย
2. นำคาร์บอนไดออกไซด์ไปขับออกทางปอดเพื่อแลกเปลี่ยนก๊าซออกซิเจนกลับมาใช้
3. ขับถ่ายน้ำของเสียซึ่งเกิดจากเมตาโบลิซึมเพื่อขับออกภายนอกร่างกาย
4. ช่วยควบคุมและรักษาดุลของสารน้ำภายในร่างกาย
5. ควบคุมอุณหภูมิของร่างกายให้เป็นปกติ

ขณะหัวใจบีบตัวเลือดจะถูกดันออกไปตามหลอดเลือดจากหัวใจด้วยความดันสูงทำให้เลือดไปเลี้ยง
ส่วนต่าง ๆ ของร่างกายได้ ขณะที่หัวใจรับเลือดเข้าไปนั้นก็จะมีความดันน้อยที่สุด ความดันเลือดที่แพทย์วัดออกมาได้ซึ่งมีหน่วยเป็นมิลลิเมตรของปรอทจึงมีสองค่า เช่น 110/70 มิลลิเมตรของปรอท
ตัวเลข 110 แสดงค่าของความดันเลือดขณะหัวใจบีบตัวเพื่อดันเลือดออกจากหัวใจ
ตัวเลข 70 แสดงค่าความดันเลือดขณะหัวใจคลายตัวรับเลือดเข้าสู่หัวใจ

ถ้าเราเอานิ้วมือจับที่ข้อมือด้านซ้าย จะพบว่ามีบางสิ่งบางอย่างเต้นตุ๊บ ๆ อยู่ภายใน สิ่งนั้นเรียกว่า ชีพจร
ชีพจรเป็นการหดตัวและขยายตัวของหลอดเลือดตามจังหวะการเต้นของหัวใจ โดยคนหนุ่มสาวปกติชีพจรจะเต้นประมาณ 70 – 80 ครั้ง /นาที ในวัยเด็กที่มีสภาพร่างการปกติชีพจรจะเต้นเร็วกว่าผู้ใหญ่ การออกกำลังกายก็มีผลต่ออัตราการเต้นของชีพจร การออกกำลังกายทำให้ร่างกายต้องการพลังงานสูงขึ้นกว่าปกติ จึงต้องมีการแลกเปลี่ยนแก๊สที่ปอดมากขึ้น การสูบฉีดเลือดจึงต้องสูงขึ้น จะพบว่าชีพจรก็จะเต้นเร็วขึ้น หัวใจสูบฉีดเลือดเร็วขึ้น
จึงกล่าวได้ว่าการเต้นของชีพจรสัมพันธ์กับระบบหายใจและระบบหมุนเวียนเลือดในร่างกาย

การผ่าปอดหมู

การลำเลียงแก็ส

การลำเลียงแก๊ส
เป็นการลำเลียงแก๊สที่ช่วยในการหายใจ จะต้องอาศัยตัวกลางที่เป็นของเหลวไอออนอินทรีย์จำนวนหนึ่ง และเม็ดเลือดแดงซึ่งมีฮีโมโกลบิน (Hb) เป็นองค์ประกอบสำคัญ
ฮีโมโกลบินมีสมบัติที่จะรวมตัวหลวมๆกับ O₂ ดังสมการ

Hb + O₂ HbO₂ หรือ Hb + 4 O₂ 4HbO₂

ถ้ามี O₂ มากเกินพอ ปฏิกิริยาจะดำเนินไปทางขวา ซึ่งเป็นปฏิกิริยาที่เกิดในเส้นเลือดฝอยในปอด ออกชีฮีโมโกลบิน (HbO₂) จะเกิดขึ้นที่เส้นเลือดฝอย ในปอดO₂ ที่ลำเลียงไปในเส้นเลือดจะอยู่ในรูป HbO₂ มี O₂ ส่วนน้อยที่ละล

ายอยู่ในพลาสมาในเลือดยังมี CO₂ และ N₂ ละลายอยู่ด้วย เมื่อความดันของอากาศภายนอก ร่างกายลดลงอย่างกระทันหัน เช่น การขึ้นสู่ที่สูงอย่างรวดเร็ว หรือการขึ้นจากที่ลึกมากๆ อย่างรวดเร็ว จะทำให้แก๊สละลายอยู่ในเลือดเกิดเป็นฟองอากาศออกมาจากเลือดในลักษณะคล้ายกับการเปิดฝาขวดน้ำโซดา ซึ่งอาจเป็นอันตรายได้
เมื่อ HbO₂ มาถึงเนื้อเยื่อ ปฏิกิริยาในสมการจะเกิดไปทางซ้าย เซลล์มี O₂ น้อยกว่าใน

เลือด ดังนั้น HbO₂ จะปล่อย O₂ เป็นอิสระออกมาจึงเกิด Hb อิสระอีกครั้งหนึ่ง และ O₂ อิสระจะถูกเนื้อเยื่อนำไปใช้ฮีโมโกลบินยังสามารถลำเลียง CO ได้ดังสมการ

Hb + CO HbCO คาร์บอกซีฮีโมโกลบิน (carboxyhemoglobin)

การรวมตัวของ Hb กับ CO เกิดได้ง่ายกว่า O₂ และที่สำคัญจะไม่ย่อมปล่อยCO ออกมาง่ายๆดังนั้นถ้ามี CO อยู่ในบรรยากาศ Hb จะกลายเป็น HbCO มากกว่าที่จะเป็น HbO₂ ร่างกายขาด O₂ (anoxia) จนเป็นอันตรายถึงชีวิตได้

CO₂ ที่เนื้อเยื่อต่างๆปล่อยเข้าสู่เลือด จะลำเลียงโดยอาศัยละลายไปกับพลาสมาร้อยละ 10 รวมตัวกับฮีโมโกลบินประมาณร้อยละ 25 ซึ่งลำเลียงไปปอดในรูปของคาร์บามิโนฮีโมโกลบิน (carbamino hemoglobin or HbCO₂) CO₂ ส่นใ

หญ่ประมาณร้อยละ 65 จะทำปฏิกิริยากับน้ำกลายเป็นไบคาร์บอเนตไอออน (HCO₃^- )ดังสมการ

CO₂ + H₂ O H₂ CO₃ H⁺ + HCO₃^-

เนื้อเยื่อจะปล่อย CO₂ ให้กับเลือดอย่างสม่ำเสมอ ปฏิกิริยานี้จะเกิดไปทางขวาอย่างรวดเร็ว โดยอาศัยเอนไซม์คาร์บอนิกแอนไฮเดรส ซึ่งอยู่ในเซลล์ของเม็ดเลือดแดง ดังนั้น CO₂ ส่วนใหญ่จึงถูกลำเลียงไปยังปอดในรูปของ HCO₃^- ที่ปอดจะเกิดปฏิกิริยาไปทางซ้าย เพราะความดันของ CO₂ ในเลือดสูงกว่าถุงลมในปอด CO₂ จึงแพร่ออกจากเลือดเข้า ถุงลมของปอด ทำให้มี CO₂ อิสระในปอดมากขึ้น และจะผ่านออกจากร่างกายทางลมหายใจ
ทุกไอออน HCO₃^- ที่แพร่ออกจากเม็ดเลือดแดงจะมีโมเลกุลของ CI^- ในพลาสมาเ

ลือดเข้าไปแทนที่ในเม็ดเลือดแดง 1 ไอออนเสมอ ดังนั้นจึงเกิดการแลกเปลี่ยนไอออนขึ้น

เรียกว่า คลอไรด์ชิพต์ (chloride shift) ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการรักษาความเป็นกลางของประจุไฟฟ้าของเม็ดเลือดแดงในปอด กระบวนการเช่นนี้จะเกิดขึ้นที่เนื้อเยื่อของร่างกาย ในทางกลับกัน คือ CI^- จะออกจากเม็ดเลือดแดง และ HCO₃^- จะเข้าไปในเม็ดเลือดแดงแทนที่กัน CO₂ เมื่อรวมกับน้ำในพลาสมาของเลือด จึงน่าจะทำให้เลือดมีสภาพเป็นกรด แต่ความเป็นจริงแล้วเลือดไม่ได้มีสภาพเป็นกรด ทั้งนี้เพราะเลือดมีสารต่างๆ เช่น ไอออนอินทรีย์ต่างๆ โปรตีนในเลือด รวมทั้งฮีโมโกลบินทำหน้าที่เป็นบัฟเฟอร์ (buffer) ซึ่งเมื่อรวมกับ H⁺ ทันทีที่เกิด H⁺ จึงทำให้เกิดสารประกอบเป็นกลางขึ้น ค่าของ pH ในเลือด

จะไม่เปลี่ยนแปลงมากนัก และที่บริเวณปอดจะเกิดปฏิกิริยาตรงข้าม H⁺ จะถูกปล่อยออกมาจากบัฟเฟอร์ พร้อมกับน้ำ และ CO₂ จะกลับเป็นอิสระใหม่การที่ฮีโมโกลบินมีฤทธิ์เป็นกรด ในขณะที่เลือดผ่านเนื้อเยื่อ มีส่วนช่วยทำให้เลือดปล่อย O₂ ให้เนื้อเยื่อได้ง่ายขึ้น(สภาพความเป็นกรดจะลดความสามารถของฮีโมโกลบิน ในการจับกับ O₂ )
มนุษย์ที่อาศัยอยู่บนภูเขาสูง ๆ ซึ่งมีความกดดันของอากาศต่ำ จะมี O₂ อยู่น้อยมนุษย์พวกนี้จะมีการปรับตัวโดยมีการสร้างเม็ดเลือดแดงมากกว่าปกติ นักไต่เขาสูง ๆ จะต้องมี O₂ ติดตัวไปด้วย มิฉ

ะนั้นจะเกิดอาการขาด O₂ ได้ ดังนั้นปริมาณ O₂ ในอากาศและในน้ำจึงเป็นปัจจัย

จำเป็นต่อการดำรงชีวิตของทั้งพืช และสัตว์
จะเห็นได้ว่าการหายใจประกอบไปด้วยขั้นต่างๆ ดังนี้
1. การหายใจเข้าและหายใจออก (breathing)
2. การหายใจภายนอก ซึ่งเป็นการแลกเปลี่ยนแก็ส O₂ และ CO₂ ระหว่างอากาศที่ถุงลมกับเลือด (external respiration)
3. การหายใจภายใน ซึ่งเป็นการแลกเปลี่ยน O₂ และ CO₂ ระหว่างเลือดกับของเหลวในเนื้อเยื่อ (internal respiration)
4. การหายใจระดับเซลล์ (cellular respiration) เพื่อผลิต ATP ขึ้นในเซลล์
ขั้นตอนของการหายใจแสดงไว้ดังรูป 4.8

การแลกเปลี่ยนก๊าซของคน

การแลกเปลี่ยนแก๊สในร่างกายของคนเราเกิดขึ้น 2 แห่ง คือที่ปอดและที่เนื้อเยื่อ การที่ออกซิเจนจากถุงลมในปอดเข้าสู่เส้นเลือดฝอย และการที่แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์จากเส้นเลือดฝอยเข้าสู่ถุงลมในปอดนั้นเกิดด้วยวิธีการแพร่ เนื่องจากทั้งผนังของถุงลมและผนังของเส้นเลือดฝอยนั้นบางมากคือมีลักษณะเป็นเซลล์เพียงชั้นเดียว การเคลื่อนที่ของออกซิเจนและคาร์บอนไดออกไซด์จากถุงลมและเส้นเลือดฝอยนั้นเกิดจากความดันที่ต่างกันระหว่างเลือดกับปอด ในปอดมีปริมาณคาร์บอนไดออกไซด์เพียงเล็กน้อยเมื่อเทียบกับเลือดดำที่ไหลกลับจากร่างกายเข้าปอดซึ่งมีปริมาณคาร์บอนไดออกไซด์มากมาย ดังนั้นความดันของคาร์บอนไดออกไซด์ในเลือดจึงสูงกว่าความดันคาร์บอนไดออกไซด์ในถุงลม จึงทำให้คาร์บอนไดออกไซด์แพร่จากเส้นเลือดฝอยเข้าสู่ถุงลม

ในกรณีกลับกันในถุงลมมีออกซิเจนมาก แต่ออกซิเจนในเส้นเลือดฝอยนั้นมีปริมาณน้อยมาก ดังนั้นความดันของออกซิเจนในถุงลมจึงสูงกว่าความดันของออกซิเจนในเส้นเลือดฝอย ออกซิเจนจึงแพร่จากถุงลมเข้าสู่เส้นเลือดฝอย

การแลกเปลี่ยนแก๊สระหว่างถุงลมกับเส้นเลือดฝอยโดยออกซิเจนจากถุงลมจะแพร่เข้าสู่เส้นเลือดฝอยรอบๆถุงลมและรวมตัวกับฮีโมลโกลบิน (heamoglobin – Hb ) ที่ผิวของเม็ดเลือดแดงกลายเป็นออกซีฮีโมลโกลบิน ( Oxyhaemoglobin – HbO₂ ) ซึ่งมีสีแดงสด เลือดที่มีออกซีฮีโมลโกลบินนี้จะถูกส่งเข้าสู่หัวใจและสูบฉีดไปยังเนื้อเยื่อต่างๆทั่วร่างกาย ที่เนื้อเยื่อออกซีฮีโมลโกลบินจะสลายให้ออกซิเจนและฮีโมลโกลบิน ออกซิเจนจะแพร่เข้าสู่เซลล์ทำให้เซลล์ทำให้เซลล์ของเนื้อเยื่อได้รับออกซิเจน

ในขณะที่เนื้อเยื่อรับออกซิเจนนั้น ออกซิเจนจะทำให้ปฏิกิริยากับสารอาหาร ทำให้ปริมาณออกซิเจนลดลง ที่เนื้อเยื่อมีปริมาณคาร์บอนไดออกไซด์เพิ่มขึ้น คาร์บอนไดออกไซด์ที่เพิ่มขึ้นจะแพร่เข้าสู่เส้นเลือด คาร์บอนไดออกไซด์ส่วนใหญ่จะทำปฏิกิริยากับน้ำในเม็ดเลือดแดงเกิดกรดคาร์บอนิกซึ่งจะแตกตัวต่อได้ไฮโดรเจนคาร์บอเนตไอออนและไฮโดรเจนไอออน เมื่อเลือดที่มีไฮโดรเจนคาร์บอเนตไอออนมากไหลเข้าสู่หัวใจจะถูกฉีดต่อไปยังเส้นเลือดฝอยรอบๆถุงลมในปอด ไฮโดรเจนคาร์บอเนตไอออนและไฮโดรเจนไอออนจะรวมตัวกันเป็นกรดคาร์บอนิกแล้วจึงสลายตัวเป็นคาร์บอนไดออกไซด์และน้ำในเซลล์เม็ดเลือดแดง เป็นผลให้ความหนาแน่นของคาร์บอนไดออกไซด์ในเส้นเลือดฝอยสูงกว่าคาร์บอนไดออกไซด์ในถุงลม จึงเกิดการแพร่ของคาร์บอนไดออกไซด์จากเส้นเลือดฝอยสู่ถุงลมปอด

เนื้อเยื่อของปอดต้องการออกซิเจนเหมือนกัน เพราะเนื้อเยื่อของปอดต้องการพลังงานในการทำกิจกรรมในเซลล์เช่นเดียวกับเซลล์ของเนื้อเยื่ออื่นๆ
การแลกเปลี่ยนแก๊สบริเวณเนื้อเยื่อของร่างกายใช้ความแตกต่างของความดันเป็นตัวอธิบาย เนื่องจากเซลล์ให้ออกซิเจนในการหายใจตลอดเวลา ความดันของออกซิเจนในโปรโทพลาซึมจึงต่ำกว่าความดันของออกซิเจนในเส้นเลือดฝอย ออกซิเจนจากเส้นเลือดฝอยจึงแพร่เข้าสู่เซลล์ ในขณะเดียวกันเซลล์สร้างคาร์บอนไดออกไซด์ขึ้นเรื่อยๆจากการหายใจ ดังนั้นคาร์บอนไดออกไซด์ในเซลล์จึงมีปริมาณสูงกว่าในเส้นเลือดฝอย คาร์บอนไดออกไซด์จึงแพร่เข้าสู่เส้นเลือดฝอย ดังนั้นเส้นเลือดฝอยที่เซลล์จึงมีความดันออกซิเจนต่ำและคาร์บอนไดออกไซด์สูง ถูกส่งกลับไปที่ปอดใหม่วนเวียนอยู่เช่นนี้
โดยปกติแล้วฮีโมลโกลบินนั้นรวมตัวกับคาร์บอนมอนอกไซด์ ( CO ) ได้ดีกว่าออกซิเจนถึง 200 – 250 เท่า ดังนั้นเมื่อหายใจเอาอากาศที่มี CO เข้าไปเลือดจึงรับ O₂ น้อยลง หัวใจจึงต้องสูบฉีดเลือดให้เร็วขึ้นเพื่อให้เลือดผ่านปอดมากจะได้มีโอกาสรับ O₂ ได้มากขึ้น หัวใจและปอดจึงต้องทำงานหนักขึ้นเพื่อจะนำเอาออกซิเจนไปสู่เซลล์ให้เพียงพอกับความต้องการทำให้เกิดโรคเกี่ยวกับปอดและหัวใจ อาการโดยทั่วไปเมื่อรับ CO เข้าสู่ร่างกายมาก จะมีอาการคลื่นไส้ อาเจียน ปวดศีรษะ มึนงง ถ้าได้รับแก๊สนี้แม้จะเป็นจำนวนน้อยแต่ถ้าได้รับเป็นเวลานานจะทำให้จิตใจและประสาทผิดปกติ อ่อนเพลียไม่มีแรง ความจำเสื่อม เบื่ออาหาร หูอื้อ ถ้าได้รับแก๊สนี้จำนวนมากติดต่อกันอาจเป็นอันตรายถึงแก่ชีวิตได้
อนุภาคของโลหะหนักบางชนิดถ้ามีในอากาศจะเป็นอันตรายต่อร่างกายได้ ได้แก่ ตะกั่ว ปรอท แคดเมียม

ทัศนศึกษาเขาเขียว